Βήματα για να Διδάξετε Κάθε Δεξιότητα

Έχετε προσπαθήσει ποτέ να διδάξετε μία δεξιότητα και στη συνέχεια να απογοητευτείτε, διότι δεν κατορθώσατε να τη φέρετε σε πέρας;

«Είναι εύκολο, άσε με να σου δείξω. Κάνε αυτό απλά».

«Να το κάνω έτσι;»

«Όχι, όχι έτσι, όπως σου έδειξα. Απλά κάνε ΑΥΤΟ.»

«Έτσι;»

«Όχι! Πφφφ!»

Ήταν δικό σας λάθος που δεν καταφέρατε να κάνετε τον μαθητή να το κατανοήσει; Η μήπως φταίνε αυτοί που δεν καταλαβαίνουν κάτι τόσο απλό;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, φταίτε εσείς.

Για να διδάξετε κάτι με επιτυχία, χρειάζεται να ξέρετε 3 πράγματα:

  • Την ύλη
  • Τον μαθητή, και προπαντός
  • Τη μαθησιακή διδασκαλία.

Οι περισσότερες αποτυχίες στη διδασκαλία συμβαίνουν εξαιτίας του #3

Γνώση της ύλης σημαίνει ότι μπορείτε να εξηγήσετε μία δύσκολη δεξιότητα κατά τρόπο που να βγάζει νόημα σε κάποιον άλλο άνθρωπο. Γνώση του μαθητή σημαίνει ότι ξέρετε τι δεν γνωρίζει ο μαθητής, αλλά και αυτά που χρειάζεται να μάθει. Γνώση της μαθησιακής διαδικασίας σημαίνει ότι ξέρουμε τα αναγκαία βήματα που πρέπει να κάνει ο καθένας, προκειμένου να γίνει αυθεντία σε μια νέα δεξιότητα.

Η μαθησιακή διαδικασία περιλαμβάνει τα ακόλουθα βήματα:

  • Έκθεση
  • Εφαρμογή
  • Ανατροφοδότηση
  • Διόρθωση
  • Επανάληψη στα βήματα 2 έως 3 μέχρι την
  • Άρτια Εκμάθηση!

Αυτό είναι! Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να τελειοποιηθεί μία νέα δεξιότητα. Το να περιμένουμε από κάποιον να γίνει αυθεντία χωρίς να ολοκληρώσει τα 6 παραπάνω βήματα είναι σαν να περιμένουμε το αδύνατο και να προετοιμαζόμαστε για τη διαφαινόμενη αποτυχία.

Τα έξι βήματα της μαθησιακής διαδικασίας δεν είναι σε καμία περίπτωση κάτι καινούριο. Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι έχουν την τάση να τα ξεχνούν, όταν διδάσκουν. Αυτό συμβαίνει, διότι η δεξιότητα που διδάσκουμε μοιάζει τόσο απλή και ευκολονόητη σε εμάς, ώστε να υποθέτουμε ότι η μαθησιακή διαδικασία δεν είναι κάτι αναγκαίο. Κατά κάποιο τρόπο, έχουμε την εντύπωση ότι, αν περιγράψουμε κάτι με σαφήνεια, στο μυαλό των μαθητών θα γίνει κάποια αναλαμπή και όλα έτοιμα! Αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν σύντομοι δρόμοι στη μάθηση εκτός αν είστε ο Νίο από το Μάτριξ. Για να καταλάβουμε τον τρόπο λειτουργίας της μαθησιακής διαδικασίας, πρέπει να καταλάβουμε πώς λειτουργεί το μυαλό.

Το μυαλό μας μαθαίνει μέσω των συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου, προκειμένου να δημιουργηθούν διάφορες νευρικές διαβάσεις. Αυτός είναι ουσιαστικά ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος κωδικοποιεί τις πληροφορίες. Ο εγκέφαλος διαχειρίζεται διαρκώς αυτά τα μονοπάτια και προσαρμόζεται στον κόσμο όπου ζούμε.

Πράγματα που κάνουμε καθημερινά θεωρούνται «καλωδιωμένα» στον εγκέφαλο μας, διότι τα συγκεκριμένα μονοπάτια έχουν ενισχυθεί με την πάροδο του χρόνου. Αυτό ισχύει για δεξιότητες όπως το περπάτημα ή το φαγητό. Δεν σκεφτόμαστε, για να περπατήσουμε, απλά το κάνουμε.

Όταν συναντήσουμε για πρώτη φορά μία καινούρια δεξιότητα, μας φαίνεται κάτι ξένο. Αυτό συμβαίνει, διότι δεν έχουν σχηματιστεί ακόμα στον εγκέφαλό μας οι νευρικές διαβάσεις, για να εκτελέσουμε τη συγκεκριμένη δεξιότητα. Έτσι εξηγείται ότι την πρώτη φορά που μαθαίνουμε μία νέα δεξιότητα μπορεί να αισθανόμαστε κάπως άβολα ή αμήχανα. Αυτό όμως είναι αναγκαίο βήμα, διότι ο εγκέφαλός μας δημιουργεί τα μονοπάτια που μας επιτρέπουν να γίνουμε καλύτεροι.

Καθώς συνεχίζουμε να εξασκούμε την καινούρια δεξιότητα, ο εγκέφαλός μας αυτομάτως ενισχύει αυτές τις νέες νευρικές διαβάσεις. Αρχίζουμε να εκτελούμε τη δεξιότητα ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια, ενώ παράλληλα η πρόοδός μας επιταχύνεται. Αυτή είναι η αρχή πίσω από την απλή ιδέα ότι όσο περισσότερο κάνουμε κάτι, τόσο καλύτεροι γινόμαστε. Πράγματι, εάν εκτελούμε τακτικά μία συγκεκριμένη δεξιότητα, αυτό μπορεί να αλλάξει τον εγκέφαλό μας. Μια ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης βρήκε αποδεικτικά στοιχεία για τα παραπάνω, βασιζόμενη στη διαπίστωση ότι ο εγκέφαλος σε επαγγελματίες μουσικούς περιείχε μεγαλύτερα ακουστικά συμπλέγματα συγκριτικά με τον εγκέφαλο ατόμων που δεν είχαν σχέση με τη μουσική.

Οι περισσότερες αποτυχίες εκπαιδευτικών κατά τη διδασκαλία συμβαίνουν λόγω του ότι δεν εκμεταλλεύονται τη δύναμη της επανάληψης. Μια σαφής εξήγηση ή επίδειξη, ναι μεν είναι απαραίτητη, αλλά δεν θα δημιουργήσει τις νευρικές διαβάσεις για την εκτέλεση της δεξιότητας. Χωρίς επανάληψη, το μόνο που έχουμε είναι αδύναμες νευρικές διαβάσεις που κατά πάσα πιθανότητα θα εξαφανιστούν με την πάροδο του χρόνου. (Αυτό συνιστά μεγάλο πρόβλημα με το τρέχον εκπαιδευτικό σύστημα. Λόγω του ότι οι μαθητές υποχρεούνται να διαθέτουν μόνο επιφανειακή κατανόηση των δεξιοτήτων που διδάσκονται, δεν επαναλαμβάνουν τη δεξιότητα σε σημείο που να φτάνουν σε άριστο επίπεδο.)

Η συμβουλή μου προς όλους που προσπαθούν να διδάξουν μία δεξιότητα είναι να κατανοήσουν τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου και να εκμεταλλευτούν τη δύναμη της επανάληψης. Δώστε στους μαθητές τον χρόνο που χρειάζονται, για να εξασκήσουν τις δεξιότητες μέχρις ότου γίνουν αυθεντίες. Ακόμα καλύτερα, διδάξτε τους τον τρόπο λειτουργίας της μαθησιακής διαδικασίας, έτσι ώστε να βελτιώσουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να μάθουν διάφορα πράγματα.